İlkbaharın Habercisi: Lale

Lale

Lale, tarih boyunca insanların hayatında en özel çiçeklerden bir tanesi konumunda oldu. Güzelliği ile büyüleyen ve kendine özgü felsefesi ile insanları etkilemeyi başaran lale, sanattan, devirlere kadar pek çok alanda da kendisini hissettirmiş bir çiçek. Haliyle bu nadide çiçek hakkında da merak edilen konular bir hayli fazla oluyor. Tarihinden, bakımına kadar birbirinden farklı sorulara insanlar cevap arıyorlar.

Lale 11

Biz de bu yazımızda dünyanın en özel çiçeklerinden bir tanesi olan adına festivaller düzenlenen lale hakkındaki bilinmesi gereken her şeyi bir araya getirdik. Lale kültürü hakkında aklınıza gelen soruları cevap verdik.

Lale’nin Tarihi

Rengarenk türlerine bakmaya doyamadığımız lalenin bizlere oldukça yakın bir geçmişi var. Hatta lalenin dünyaya açılması ve bugünkü popülerliğine ulaşması Türklerin sayesinde olmuştur diyebiliriz.

Lale 2

Lalenin anavatanı olanı Pamir, Hindikuşu ve Tanrı dağlarında geçmiş dönemde Türk boyları ikamet ediyordu ve lalenin yetiştiriciliğini de onlar yapıyordu. Daha sonrasında Anadolu’ya göç eden bu halklar beraberlerinde laleyi çiçeğinide getirerek Anadolu topraklarını dünyanın en güzel çiçeklerinden birisi ile tanıştırdı. Ardından ise 1500’lü yıllara kadar lale Anadolu’nun içerisinde yetişmeye devam etti ve o dönemdeki birçok bilgin insan için huzurun ve mutluluğun formülü haline geldi. Bununla birlikte dönemin Osmanlısında lale zenginliğin ve bolluğunda temsilcisi yine lale çiçeğiydi.

Lale 10

1500’lü yıllarda ise lalenin rotası, Kanuni Sultan Süleyman’ın Hollanda kralına hediye olarak lale göndermesi ile Avrupa’ya yöneldi. Lalenin hikayesi ise bu noktadan sonra biraz değişiyor. Çünkü Hollandalılar tabiri caizse laleye ilk görüşte aşık olmuş ve onlarıda diğer Avrupalı ülkeler takip etmiş. Öyle ki kısa süre içerisinde lale Avrupa topraklarında en fazla yetiştirilen çiçeklerden biri haline geldi. Hatta işler öyle bir noktaya vardı ki, 19. yüzyılda Avrupalılar, Osmanlıya lale satmaya başladı.

Lale 12

Fakat bu dönem içerisinde lale soğanlarında değişiklikler yaşandı. İstanbul’un simgesi olan lalenin Avrupaya açılmadan önceki yapısı oldukça farklıydı. İstanbul’da yetiştirilen laleler daha güçlü ve daha verimliydi ve birden fazla kez çiçek açabiliyordu. Ancak Avrupa’da gelen laleler sadece 1 kez çiçek açıyor ve sonrasında işe yaramıyordu. Durum böyle olunca da Osmanlı’daki lale yetiştiriciliği cazibesini kaybediyor. Her ne kadar lale yetiştirmeye devam edenler olmuş olsa da bu çok kısıtlı bir alan içerisinde yapılır hale gelmiş.

Lale 9

Lalenin tarihi hakkında heyecan verici bir kitap okuyup fikir sahibi olmak isteyen okuyucularımız için ise İskender Pala’nın Katre-i Matem kitabını tavsiye edebiliriz.

Lalenin En Özgün Hali: Ters Lale

Lale dediğimiz zaman her ne kadar aklımıza İstanbul’un süsleyen o eşsiz güzellik geliyor olsa da 19. yüzyıl sonlarına kadar yalnızca bu topraklara özgü kalmış bir lale daha var. O da ters lale. Ters lalenin kendisine ait oldukça hoş bir öyküsü mevcut.

Ters lale hemen hemen bütün mitolojik ve dini efsanelerde üzüntünün, kederin temsilcisi olarak bilinir. Dinlerin içerisinde bile kendisine yer edinmeyi başaran ters lale, farklı hikayeleri söz konusu olsa da hepsinin ortak özelliği içerisinde hüznü barındırıyor olması. Öyle ki Hıristiyanlar için ters lale Meryem Ana’nın Hz.İsa için döktüğü göz yaşlarından yetişmiş bir çiçek olarak kabul ediliyor. Ancak İslam efsanelerine göre ise lalenin ters olma nedeni Karbela’da katledilen Hz.Hüseyin ve Hz. Hasan.

Ters lale ise 19.yüzyıla kadar Anadolu’nun endemik çiçeklerinden birisi olmuş. Her ne kadar şu an 165 farklı türü sahipse de o dönemler yalnızca Hakkari ve çevresinde yetişiyordu. Ancak 20. yüzyıl ile beraber gelişen botanik bilimi, ters lalenin de evrensel bir ün kazanmasına yardımcı oldu.

Lale 1

Lalenin Anlamı Nedir?

Lale, tarih boyunca aşkın, asaletin ve zerafetin simgesi olarak kabul edilmiştir. Özellikle tarif edilmesi güç duyguları en iyi şekilde ifade etmeyi sağlayan lale, birbirinden farklı renkleri ile söylemek istediğiniz tüm duygularınızı iletmenin en saf ve güzel yollarından.

Lale 8

Lale Nasıl Yetiştirilir?

Lale yetiştirme konusunda ilk dikkat etmeniz gereken şeylerin başında soğan seçimi geliyor. Bilhassa güzel lalelere sahip olmanın yolu sağlıklı lale soğanlarından geçiyor. Bu yüzden lale soğanı alırken paket olarak almak yerine teker teker seçmeniz de yarar var. Soğan seçerkende boyutları büyük ve dış yüzeyinde herhangi bir çatlak vb. bir durumun olmamasına özen göstermelisniz.

Lale 7

Soğanı seçtikten sonraki önemli nokta ise lalenin ekilmesi gereken dönem oluyor. İlkbahar aylarında çiçek açan lale için uygun ekim dönemi sonbahar ayları. Bununla beraber laleyi ekerken toprağın 10-15 cm kadar derinine ekmelisiniz ve soğanın sivri ucu yukarı doğru olmalı. Bir diğer dikkat edilmesi gereken nokta ise lale soğanları arasındaki mesafe. Sağlıklı ve kaliteli bir şekilde lale yetiştirmek için soğanlar arasında 30-35 cmlik boşlukların olması avantaj sağlayacak bir detay.

Lale yetiştirme aşamasındaki önemli konulardan bir diğeri ise ışık. Laleler doğrudan güneş ışığını sevmeyen çiçeklerden birisi. Bu yüzden dolaylı ışıklar bir lale için çok daha fayda olacaktır. Bununla aşırı sıcak ve soğuk havalarda lalenin sağlığını olumsuz yönde etkileyen faktörler arasında yer alıyor.

Eğer saksı çiçeği olarak lale yetiştirmek istiyorsanız da her iki yılda bir saksı toprağını değiştirmelisiniz. Ancak bunu sıcak havaların başladığı dönemde yapmak çok daha sağlıklı olabilir.

Lale 6

Lale Nasıl Sulanır?

Laleler ile ilgili en fazla merak edilen bir diğer konu ise sulama oluyor. Özellikle evde, saksı ortamında lale yetiştirmek isteyenlerin en fazla merak ettiği soruların başında sulama geliyor. Lale çiçeğinin sulanması mevsimlere göre farklılık gösteriyor. Yaz aylarında sıcak havaların etkisi yüzünden daha fazla suya ihtiyaç duyan laleye kış aylarında daha az su verebilirsiniz. Fakat sulama yaparken dikkat etmeniz gereken konu suyun toprağın her yerine ulaşması olmalı.

Lale 5

Bununla birlikte lalenin sulanması oldukça dikkat ve özen isteyen bir konu. Elbette böylesine hoş bir çiçeğinin özel ilgi istemesi hiç de şaşırtıcı değil. Çiçeği sularken verilen su her seferinde aynı oranda olmalı ve aynı saatte olmalı. Bunun yanı sıra çiçekte çok büyük bir değişiklik görülmediği sürece verilen su miktarı değiştirmemelisiniz.

Lale Bakımı Nasıl Olur?

Lale bakımı konusunda dikkat etmeniz gereken birkaç unsur söz konusu. Bunlarında başında hava akımları yer alıyor. Hava akımlardan kolay bir şekilde etkilenebilen laleyi mevsim geçişlerinde iyi bir şekilde korumanız lazım. Özellikle de kış aylarında yaşanan aşırı soğuklardan korumanız oldukça önemli.

Son olarak ise lale yetiştirildiği yerde başka cisimler iile temas etmekten hoşlanmaz. Bu yüzden etrafta tek olması onun daha sağlıklı bir şekilde yetişmesinin sırlarından birisi.

Lale 3

Lale Festivali Ne Zaman?

Lalelerin pek çok alana yayıldığından ve adına festivaller bile düzenlendiğinden yazımızın başında bahsetmiştik. Lale festivali denildiği zaman ise akıllara ilk olarak İstanbul Lale Festivali geliyor. Şehrin belli bölgelerinin laleler ile süslendiği ve görsel olarak harika bir görüntü elde edildiği lale festivali insanların ilgisini fazlasıyla çeken bir organizasyonlar arasında.

2019 Yılındaki lale festivali ise 1-30 Nisan tarihleri arasında gerçekleşecek.

Lale 13

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir